Muizen in de spouwmuur komen meestal binnen via de open stootvoegen onderaan de gevel, via kieren rond kozijnen of langs leidingdoorvoeren. In de spouw vinden ze warmte, beschutting en isolatiemateriaal om een nest van te maken. U krijgt ze er niet uit door gaten dicht te smeren, wel door eerst de dieren aan te pakken en daarna de toegangen knaagvast en ventilerend af te sluiten.
Hieronder leest u hoe een spouwmuur in elkaar zit, aan welke geluiden en sporen u muizen herkent en in welke volgorde u het probleem oplost.
Wat is een spouwmuur eigenlijk?
De meeste Nederlandse woningen die na de oorlog zijn gebouwd, hebben een spouwmuur. Dat is een gevel die uit twee muren bestaat: een buitenblad van baksteen en een binnenblad, met daartussen een holle ruimte. Die ruimte heet de spouw.
In oudere woningen is de spouw leeg. In nieuwere of nageïsoleerde woningen zit er isolatie in, bijvoorbeeld minerale wol, schuimplaten of losse korrels die er later zijn ingeblazen.
Onderaan het buitenblad ziet u vaak verticale voegen zonder cement. Dat zijn de open stootvoegen. Ze zijn er met een reden: ze laten vocht uit de spouw weglopen en zorgen voor ventilatie. Voor een muis zijn ze een uitnodigende ingang.
Hoe komt een muis in de spouw terecht?
Een huismuis kan door een opening van ongeveer een halve centimeter. Een open stootvoeg is meestal breder. Andere veelvoorkomende ingangen zijn:
- kieren tussen het kozijn en het metselwerk, vooral bij oudere kozijnen;
- openingen rond leidingen voor gas, water, elektra of de airco die door de gevel lopen;
- beschadigd voegwerk of een losgeraakte steen;
- de aansluiting tussen de gevel en een aanbouw, serre of carport;
- de dakrand, waar de spouw bovenaan soms niet goed is afgesloten.
Eenmaal in de spouw kan een muis zich zowel horizontaal als verticaal verplaatsen. In een rijtjeshuis loopt de spouw soms door tot bij de buren, of grenst hij aan een woningscheidende muur waar ook ruimte zit. Daardoor kan de bron van het probleem een paar huizen verderop liggen. In ons artikel over ratten in een rijtjeshuis leest u hoe dat werkt.
Hoe herkent u muizen in de muur?
Muizen in de spouw ziet u bijna nooit. U hoort ze vooral. Typische signalen zijn:
- Krabbelen of ritselen in de wand, vooral in de avond en vroeg in de ochtend. Het geluid verplaatst zich vaak langs een vaste route.
- Geluid dat van onder naar boven gaat. Muizen klimmen in de spouw omhoog, bijvoorbeeld richting zolder of de ruimte onder het dak.
- Keutels op de vensterbank of achter de plint. Waar de spouw aansluit op de binnenkant, bijvoorbeeld bij een kozijn of een leidingkoker, komen muizen soms naar binnen.
- Een muffe, zurige geur bij een bepaalde muur, zeker in een kast tegen de buitengevel.
- Isolatiesnippers of knaagsel onder een stootvoeg aan de buitenkant.
Twijfelt u tussen een muis en een rat? Ratten maken een zwaarder, doffer geluid en hebben een grotere opening nodig. Ze zitten vaker in de kruipruimte of onder de vloer dan hoog in de spouw.
Waarom kiest een muis juist de spouw?
Voor een muis is de spouw bijna ideaal. Het is er windstil en droger dan buiten, en de warmte van het huis straalt door het binnenblad heen. Isolatiemateriaal is daarnaast zacht en makkelijk uit elkaar te trekken, dus het nest ligt als het ware klaar.
Daarom neemt het geluid in de muur vaak toe zodra het buiten kouder wordt. Muizen zoeken in die periode actief naar een beschutte plek, en een gevel met open stootvoegen ligt dan voor de hand.
Kunt u de gaten niet gewoon dichtsmeren?
Dat is de reflex, maar het is meestal een slecht idee. Er zijn drie redenen.
Ten eerste sluit u de muizen dan in. Ze zoeken een andere uitweg en die ligt vaak aan de binnenkant: achter een plint, via de meterkast of langs een leiding. Dan heeft u de muizen niet meer in de muur, maar in de woonkamer.
Ten tweede hebben stootvoegen een functie. Smeert u ze volledig dicht met mortel of kit, dan kan vocht de spouw niet meer goed uit. Dat kan op termijn vochtproblemen geven.
Ten derde helpt het weinig als u maar een deel van de openingen dicht. Een muis vindt de overgebleven opening zonder moeite.
Hoe krijgt u de muizen er wel uit?
De volgorde maakt het verschil. Zo pakt u het aan:
- Breng in kaart waar de activiteit zit. Noteer op welke muur en op welk moment u geluid hoort, en kijk aan de buitenkant welke stootvoegen of kieren in de buurt zitten.
- Zoek de plekken waar de spouw aansluit op de binnenkant. Denk aan de meterkast, leidingkokers, de ruimte achter de keukenkastjes en de zolder.
- Pak de aanwezige muizen aan op de plekken waar ze naar binnen komen, niet in de spouw zelf. Daar kunt u immers niet bij.
- Wacht tot de activiteit stopt. Hoort u een tijd niets meer en vindt u geen verse keutels, dan is het moment gekomen om af te sluiten.
- Sluit de toegangen knaagvast af, met materiaal dat de spouw laat ademen.
Gif is voor particulieren geen optie. Bepaalde bestrijdingsmiddelen zijn in Nederland voorbehouden aan professionals, en welke middelen zijn toegestaan bepaalt het Ctgb. Bovendien wilt u geen dode muis in een muur waar u niet bij kunt, vanwege de geur.
Welke materialen sluiten een stootvoeg goed af?
Voor stootvoegen bestaan speciale stootvoegroosters. Dat zijn kleine roosters die precies in de voeg passen. Ze laten lucht en vocht door, maar houden muizen tegen. Kies een uitvoering van metaal, zoals roestvrij staal. Dunne kunststof roosters kunnen door een vastberaden muis worden doorgeknaagd.
Rond leidingdoorvoeren en bij kieren langs kozijnen werkt een combinatie van fijnmazig metaalgaas en een cementgebonden afwerking. Purschuim is daar geen oplossing voor: het isoleert goed, maar een muis knaagt er zo doorheen. Kit als enige laag is ook te zacht.
Wanneer schakelt u hulp in?
Bij één losse stootvoeg met een duidelijk spoor kunt u zelf een rooster plaatsen. Lastiger wordt het als u het geluid op meerdere plekken hoort, als de activiteit al weken duurt of als u niet kunt vinden waar de muizen naar binnen komen. Dat geldt ook voor rijtjeswoningen en appartementen, waar de route via de buren kan lopen.
Bij wering en preventie sporen we de toegangen op, ook hoger in de gevel, en sluiten we ze af met materialen die de spouw intact laten. Zijn de muizen er nog, dan pakken we eerst de muizen zelf aan. Hoe dat verloopt, leest u op muizenbestrijding. Woont u bijvoorbeeld in Zoetermeer of Almere, waar veel woningen een spouwmuur hebben, dan komen we ook bij u langs.
Wilt u vooral weten hoe u muizen buiten de deur houdt zodra de spouw schoon is, lees dan ook ons artikel over muizen in huis voorkomen.
Veelgestelde vragen
Gaan muizen in de spouwmuur vanzelf weg?
Soms verplaatsen ze zich, maar meestal blijven ze zolang er beschutting en een route naar voedsel is. Een nest in de isolatie kan bovendien jongen opleveren, waardoor het probleem groter wordt. Afwachten lost de toegangsroute niet op.
Moet de isolatie in de spouw vervangen worden na muizen?
Dat is lang niet altijd nodig. Bij een beperkt nest heeft het weinig zin om de spouw open te maken. Bij een langdurige plaag met veel vervuiling of aanhoudende geur kan een specialist beoordelen of een deel van de isolatie vervangen moet worden.
Kan ik stootvoegen helemaal dichtmaken tegen muizen?
Liever niet. Open stootvoegen zorgen voor afwatering en ventilatie van de spouw. Een stootvoegrooster van metaal houdt muizen buiten en laat de voeg zijn werk doen. Zo voorkomt u dat u het ene probleem oplost en een vochtprobleem terugkrijgt.