Ratten weren zonder gif is niet alleen mogelijk, het is ook de aanpak die op lange termijn het meeste oplevert. Gif doodt dieren die er al zijn, maar verandert niets aan de reden waarom ze kwamen. Zolang er een opening in de gevel zit en er iets te eten valt, nemen nieuwe ratten hun plek in. Bovendien mogen particulieren sinds 2023 geen rattengif meer gebruiken. In dit artikel leest u welke maatregelen zonder gif echt effect hebben, en welke populaire middelen weinig tot niets doen.
Waarom gif geen oplossing is voor het probleem
Sinds 2023 is het gebruik van rattengif in Nederland voorbehouden aan gecertificeerde professionals. Ook zij zetten het niet standaard in. Ze werken volgens IPM, geïntegreerde plaagdierbeheersing: eerst de oorzaak vaststellen en preventieve maatregelen nemen, en pas daarna gericht bestrijden als dat nodig is.
Die volgorde bestaat niet voor niets. Gif heeft nadelen: dieren sterven op onbereikbare plekken, wat stankoverlast geeft, en andere dieren zoals roofvogels, katten en egels kunnen vergiftigde ratten eten. Het belangrijkste nadeel is dat de toegangsroute openblijft. Wie ratten wil weren, moet dus bij de oorzaak beginnen.
Ratten weren zonder gif: de drie pijlers
Ratten komen op drie dingen af: voedsel, beschutting en een route naar binnen. Een effectieve aanpak zonder gif pakt alle drie aan.
1. Sluit de toegang af
Dit is de belangrijkste maatregel. Een rat past door een opening van ongeveer twee centimeter. Controleer de gevel, de kruipruimte en bijgebouwen op:
- Ventilatieroosters met grote openingen of kapot gaas.
- Kieren rond leidingdoorvoeren voor water, gas, cv en kabels.
- Openingen onder deuren van schuur, garage en berging.
- Beschadigd voegwerk en gaten bij de aansluiting van een aanbouw.
- Ongebruikte of kapotte rioolaansluitingen.
Gebruik materiaal dat een rat niet kan doorknagen: gegalvaniseerd staalgaas, metalen roosters, metalen borstelstrips onder deuren en cementgebonden mortel. Purschuim, kit, hout en kunststof zijn niet geschikt, want ratten knagen daar zonder moeite doorheen.
Bij de riolering kan een rioolklep uitkomst bieden. Die laat water weglopen, maar voorkomt dat ratten via de afvoer omhoog komen. Laat zo'n klep plaatsen door een vakman, zodat de afvoer goed blijft werken.
2. Neem het voedsel weg
Een tuin of schuur met vrij toegankelijk voedsel blijft ratten aantrekken, hoe goed de woning ook is afgesloten. Let vooral op:
- Vogelvoer. Gebruik een voedersilo met opvangschaal, hang deze hoog en ruim gemorst zaad dagelijks op. Bij overlast kunt u beter tijdelijk stoppen met voeren.
- Compost. Gooi geen etensresten, brood of vlees op de composthoop. Gebruik een gesloten compostvat op een ondergrond van fijnmazig gaas.
- Huisdieren en kippen. Zet voerbakken 's nachts binnen en bewaar voer in metalen tonnen. Bij een kippenhok helpt een verhoogde voerautomaat die ratten niet kunnen bereiken.
- Afval. Houd containers gesloten en zet geen vuilniszakken buiten.
- Gevallen fruit. Raap dit regelmatig op.
3. Maak schuilplekken minder aantrekkelijk
Ratten nestelen graag onder houtstapels, in dichte begroeiing, onder schuurtjes en in rommelhoeken. Stapel hout op een verhoging los van de grond en van de gevel, snoei begroeiing aan de onderkant op, en ruim oude tegels, planken en materiaal op. Houd een strook langs de gevel vrij, zodat ratten niet ongezien tot aan de muur kunnen komen.
Heeft u een schuur zonder vloer, dan kunt u overwegen gaas onder de rand in te graven. Zo voorkomt u dat ratten eronder een hol maken.
Middelen die weinig of niets doen
Er worden veel producten aangeboden om ratten zonder gif te verjagen. De meeste hebben geen blijvend effect.
- Ultrasone verjagers. Er is geen betrouwbaar bewijs dat ze ratten structureel weghouden. Ratten wennen aan het geluid, en het geluid gaat niet door muren of om hoeken heen.
- Geurmiddelen. Pepermuntolie, ammoniak, chilipoeder of mottenballen hebben hooguit een kortstondig effect. De toegangsroute en het voedselaanbod blijven bestaan.
- Een kat. Een kat kan een losse rat vangen, maar een populatie houdt hij niet onder controle. Volwassen bruine ratten zijn voor veel katten bovendien geen makkelijke prooi.
- Lijmvallen. Die werken zonder gif, maar veroorzaken langdurig lijden. Wij raden ze af.
Wat als er al ratten zijn?
Preventie werkt het beste voordat er overlast is. Zitten er al ratten in of onder de woning, dan is de volgorde belangrijk. Sluit openingen niet af zolang er nog dieren binnen zijn, want dan sluit u ze op. Ze gaan dan op zoek naar een andere uitweg en knagen zich een weg door wanden of vloeren.
In dat geval wordt eerst vastgesteld waar de dieren zitten en hoe ze binnenkomen. Daarna volgt gerichte bestrijding via ratten- en muizenbestrijding, en pas als er geen activiteit meer is, worden de routes afgesloten. Dat afsluiten gebeurt via wering en preventie, met knaagvaste materialen en ook op plekken die u vanaf de grond niet ziet.
Twijfelt u of er ratten zijn, of weet u niet waar ze binnenkomen, dan geeft een inspectie en advies duidelijkheid. De inspectie is gratis en u krijgt vooraf een vaste prijs voor het werk. Voor tips die ook tegen muizen helpen, kunt u ons artikel over muizen in huis voorkomen lezen.
Veelgestelde vragen
Kan ik ratten helemaal zonder gif kwijtraken?
In veel situaties wel, vooral als de overlast vroeg wordt ontdekt. Door toegangsroutes af te sluiten en voedsel weg te nemen, verdwijnt de reden voor ratten om te blijven. Bij een gevestigde populatie is gerichte bestrijding door een professional soms nodig. Die werkt volgens IPM en zet middelen alleen in waar dat echt nodig is.
Helpt een ultrasone verjager tegen ratten?
Niet op een betrouwbare manier. Ratten raken gewend aan het geluid, en het bereik wordt beperkt door muren, meubels en andere obstakels. Het apparaat doet bovendien niets aan de toegangsroute of het voedselaanbod. Investeer liever in het knaagvast afsluiten van openingen.
Welk materiaal kan een rat niet doorknagen?
Gegalvaniseerd staalgaas met een kleine maaswijdte, metalen roosters en platen, en cementgebonden mortel zijn geschikt. Hout, kunststof, rubber, kit en purschuim zijn dat niet. Let erop dat ook de randen goed zijn afgewerkt, want een rat zoekt de zwakste plek op.