Rattengif is sinds 2023 verboden voor particulieren. Waar u vroeger in de bouwmarkt of tuincentrum zelf gifkorrels of lokaas kon kopen, mag dat nu niet meer. Alleen gecertificeerde professionals mogen deze middelen nog toepassen. Veel mensen vragen zich af waarom dat zo is en wat ze nu nog zelf kunnen doen. In dit artikel leest u wat het verbod inhoudt, waarom het er is en hoe u rattenoverlast op een verantwoorde manier aanpakt.
Wat houdt het verbod op rattengif voor particulieren in?
De meeste rattengiffen bevatten zogeheten anticoagulantia: stoffen die de bloedstolling remmen. Een rat die het gif opeet, overlijdt pas na enkele dagen aan inwendige bloedingen. Vanaf 2023 mogen particulieren deze middelen in Nederland niet meer kopen of gebruiken.
In de praktijk betekent dit:
- u kunt rattengif niet meer als consument kopen in winkels of webshops die zich aan de regels houden;
- u mag zelf geen gif meer leggen in huis, tuin, schuur of kruipruimte;
- alleen professionals met de juiste certificering mogen rodenticiden toepassen;
- ook die professionals mogen gif niet zomaar gebruiken, maar alleen als onderdeel van een zorgvuldige aanpak.
Heeft u nog oude voorraad rattengif thuis, gebruik die dan niet. Lever het in als klein chemisch afval bij de milieustraat of het inzamelpunt van uw gemeente.
Waarom is rattengif verboden voor particulieren?
Het verbod komt voort uit de zorgen over de schadelijke effecten van rattengif buiten de doelsoort. De belangrijkste redenen op een rij:
Risico voor andere dieren
Gif dat in de tuin wordt gelegd, wordt niet alleen door ratten gegeten. Ook muizen, egels, vogels en soms huisdieren kunnen het binnenkrijgen. Bovendien eten roofvogels, uilen, vossen en katten zieke of dode ratten die het gif nog in hun lichaam hebben. Zo verspreidt het gif zich verder in de voedselketen.
Risico voor mensen en kinderen
Lokaas is aantrekkelijk gemaakt om te eten. Voor kleine kinderen die iets in hun mond stoppen, is dat een reëel gevaar. Bij verkeerd gebruik of slordige opslag kan dat tot vergiftiging leiden.
Resistentie
Wanneer gif te vaak, te kort of in de verkeerde dosering wordt gebruikt, kunnen ratten ongevoelig raken voor bepaalde middelen. Resistente ratten zijn lastiger te bestrijden. Door het gebruik te beperken tot professionals die gericht en gedoseerd werken, wordt dat risico kleiner.
Het lost de oorzaak niet op
Gif doodt de ratten die er nu zijn, maar neemt niet weg waarom ze kwamen. Zolang er een opening in de gevel, een kapotte rioolbuis of een voedselbron in de tuin is, komen er nieuwe ratten voor terug. Particulieren bleven zo vaak gif leggen zonder dat het probleem echt verdween.
Wat professionals anders doen: werken volgens IPM
Gecertificeerde bestrijders werken volgens IPM, wat staat voor Integrated Pest Management. Het uitgangspunt is dat gif niet de eerste stap is, maar een van de laatste. De aanpak ziet er in grote lijnen zo uit:
- Inspectie. Waar komen de ratten vandaan, waar zitten ze en wat trekt ze aan?
- Oorzaak wegnemen. Voedselbronnen verwijderen en adviseren over hygiëne en opslag.
- Wering. Toegangsroutes knaagvast afdichten, bijvoorbeeld met staalgaas, metalen roosters of een rioolklep.
- Gerichte bestrijding. Alleen waar nodig, met de juiste middelen, veilig geplaatst in afgesloten voerkisten en met controle.
- Nacontrole. Nagaan of de aanpak heeft gewerkt en of er nog activiteit is.
Zo wordt gif alleen ingezet wanneer het echt nodig is en op een manier die zo min mogelijk risico geeft voor mens, huisdier en natuur. Meer over deze werkwijze leest u bij ratten- en muizenbestrijding.
Wat kunt u als particulier nog wel zelf doen?
Het verbod betekent niet dat u niets meer kunt. Juist de maatregelen die het meeste effect hebben op de lange termijn, kunt u prima zelf nemen:
- Voedsel afsluiten. Bewaar voorraad, dierenvoer en vogelzaad in afgesloten bakken van metaal, glas of hard kunststof.
- De tuin opruimen. Haal gevallen fruit, etensresten en gemorst vogelzaad weg en gebruik een gesloten compostvat.
- Afval goed opbergen. Houd containers dicht en zet vuilniszakken niet los buiten.
- Openingen opsporen. Loop uw woning, schuur en kruipruimte na op kieren, kapotte roosters en gaten bij leidingen.
- Knaagvast dichten. Gebruik staalgaas, metalen roosters en mortel in plaats van purschuim of kit, maar pas nadat eventuele ratten binnen zijn verwijderd.
Uitgebreide tips voor het afsluiten van uw woning vindt u in ons artikel over muizen in huis voorkomen. Wilt u het afdichten laten doen, dan kan dat via wering en preventie.
Waar u beter niet aan begint
Nu gif niet meer mag, zoeken sommige mensen naar alternatieven. Een paar kanttekeningen:
- Lijmvallen zijn geen goed alternatief. Ze veroorzaken langdurig lijden bij de dieren en lossen de oorzaak niet op.
- Gif uit het buitenland of via onbetrouwbare webshops bestellen is geen oplossing. U brengt daarmee dezelfde risico's in huis waarvoor het verbod bedoeld is.
- Ultrasone apparaten en geurmiddelen hebben hooguit een tijdelijk effect. Ratten wennen eraan en blijven komen zolang er voedsel en een ingang is.
Wanneer schakelt u een professional in?
Ziet u ratten in en rond uw woning, hoort u geluiden in muren of plafond, of vindt u keutels en knaagsporen, dan is het tijd om hulp in te schakelen. Hoe eerder de oorzaak wordt aangepakt, hoe kleiner het probleem blijft. De inspectie en het advies zijn gratis, en u krijgt vooraf een vaste prijs zodat u weet waar u aan toe bent.
Veelgestelde vragen
Mag ik mijn oude voorraad rattengif nog opmaken?
Nee. Het verbod geldt voor het gebruik door particulieren, ook als u het middel eerder heeft gekocht. Lever oude voorraad in als klein chemisch afval bij de milieustraat of het inzamelpunt van uw gemeente.
Geldt het verbod ook voor muizengif?
De regels voor particulieren gelden voor de gangbare middelen tegen knaagdieren, dus ook voor veel muizengif. Voor muizen geldt bovendien hetzelfde principe: afsluiten en voedsel wegnemen werkt op de lange termijn beter dan gif.
Mag een professional nog wel rattengif gebruiken?
Ja, maar alleen als hij daarvoor gecertificeerd is en het middel zorgvuldig inzet als onderdeel van een IPM-aanpak. Dat betekent dat eerst naar de oorzaak en preventie wordt gekeken en gif alleen gericht en gecontroleerd wordt toegepast.