Een rat uit de wc klinkt als een broodjeaapverhaal, maar het kan echt gebeuren. Bruine ratten leven in grote aantallen in het riool, zijn goede zwemmers en kunnen door afvoerbuizen omhoog klimmen. Toch is het geen dagelijkse kost: meestal is er een specifieke oorzaak in de riolering. In dit artikel leest u hoe het werkt, wat u doet als u een rat in het toilet aantreft en hoe u het voorkomt.

Hoe een rat uit de wc kan komen

Het riool is voor de bruine rat een ideale leefomgeving. Er is water, voedsel in de vorm van etensresten en beschutting. Van daaruit zoeken ratten soms een weg naar boven. Dat kan om verschillende redenen:

  • Een defecte huisaansluiting. Een gebroken of verzakte rioolbuis onder of naast uw woning geeft ratten toegang tot de afvoer van uw huis.
  • Een lege of zwakke waterslot. Het water in de sifon van de wc vormt een barrière. Wordt een toilet lang niet gebruikt, dan kan het water verdampen.
  • Een open ontluchting of losse aansluiting. Een oude, niet goed aangesloten afvoer in de kruipruimte of een open ontluchtingspijp werkt als ingang.
  • Werkzaamheden aan het riool. Bij vervanging of reiniging van het hoofdriool raken ratten verstoord en zoeken ze nieuwe routes.

Ratten kunnen hun adem een tijd inhouden, zwemmen goed en passen door een opening van ongeveer twee centimeter. Een afvoerbuis van een toilet is voor hen dus geen onoverkomelijk obstakel.

Signalen van ratten in het riool bij uw woning

Voordat een rat letterlijk in de toiletpot verschijnt, zijn er vaak al andere aanwijzingen:

  1. Krabbelende of schuifelende geluiden in de muren, vloeren of rond de afvoer.
  2. Een muffe rioollucht of een scherpe urinegeur in de badkamer, bijkeuken of kruipruimte.
  3. Keutels of knaagsporen in de kruipruimte, vooral rond leidingen.
  4. Verzakte tegels of een gat in de tuin boven de rioolleiding.
  5. Ratten die in de tuin rond een putje of ontstoppingsstuk worden gezien.

Ziet u een of meer van deze signalen, lees dan ook ons artikel over ratten in huis herkennen.

Wat doet u als er een rat in de wc zit?

Schrikken is begrijpelijk. Probeer rustig te blijven en volg deze stappen:

  1. Doe de deksel dicht. Leg er iets zwaars op, zoals een emmer water of een stapel boeken. Een rat kan een lichte deksel omhoog duwen.
  2. Sluit de deur van de badkamer of het toilet. Leg eventueel een handdoek tegen de kier onder de deur.
  3. Spoel niet herhaaldelijk door. De kans is klein dat u de rat daarmee wegkrijgt, en het water kan over de rand lopen.
  4. Raak het dier niet aan. Een rat die in het nauw zit, kan bijten. Ratten kunnen daarnaast ziektes overdragen, zoals de ziekte van Weil.
  5. Schakel hulp in. Een rat in huis is een situatie die niet kan wachten. Via spoed rattenbestrijding kunt u dag en nacht contact opnemen.

Gebruik geen gif en geen lijmvallen. Rattengif is sinds 2023 verboden voor particulieren, en lijmvallen veroorzaken onnodig lijden zonder de oorzaak op te lossen.

De oorzaak aanpakken: waar zit het lek?

Een rat die uit de wc komt, is een symptoom. Het echte probleem zit in de riolering. Een professional onderzoekt daarom eerst waar de ratten vandaan komen. Dat gebeurt onder meer door:

  • de kruipruimte en de aansluitingen van afvoeren te controleren;
  • zo nodig een camera-inspectie van de leidingen te laten uitvoeren om breuken en open verbindingen te vinden;
  • te kijken of er ongebruikte, open afvoeren zijn;
  • na te gaan of het probleem bij uw eigen aansluiting ligt of in het openbare riool.

Ligt de oorzaak in het openbare deel van het riool, dan is de gemeente meestal verantwoordelijk. Het deel van uw huisaansluiting op uw eigen perceel valt doorgaans onder de verantwoordelijkheid van de eigenaar. Huurt u, neem dan contact op met uw verhuurder.

Rioolklep tegen ratten: hoe werkt dat?

Een rioolklep, ook wel rattenklep genoemd, is een terugslagklep die in de afvoerleiding wordt geplaatst. Afvalwater kan er gewoon doorheen stromen, maar een rat kan de klep van de andere kant niet openduwen. Zo wordt de route vanuit het riool naar uw woning afgesloten.

Een rioolklep wordt meestal geplaatst in de hoofdafvoer, bijvoorbeeld bij een ontstoppingsstuk of in de kruipruimte. Belangrijk is dat de klep goed passend en op de juiste plek wordt gemonteerd, zodat de afvoer niet wordt belemmerd. Dit valt onder wering en preventie.

Zo voorkomt u een rat in het toilet

Naast een rioolklep zijn er een paar eenvoudige maatregelen die het risico verkleinen:

  • Spoel toiletten die weinig worden gebruikt regelmatig door, zodat het waterslot gevuld blijft. Denk aan een logeertoilet of een tweede wc op zolder.
  • Houd de deksel dicht, zeker in een huis waar al eerder ratten zijn gezien.
  • Gooi geen etensresten of vet door de wc of gootsteen. Dat trekt ratten aan in de riolering bij uw woning.
  • Laat verzakkingen en gaten boven de rioolleiding in de tuin onderzoeken. Dat kan wijzen op een kapotte leiding.
  • Controleer de kruipruimte op losse of gebroken afvoerbuizen.

Hoe een professional het aanpakt

Een gecertificeerde bestrijder werkt volgens IPM: eerst de oorzaak en preventie, dan gerichte bestrijding. Bij rioolratten betekent dit vaak dat het afsluiten van de route, bijvoorbeeld met een rioolklep of het repareren van een lek, de belangrijkste stap is. Waar nodig worden de aanwezige ratten daarnaast gericht bestreden. Lees meer over de aanpak bij ratten- en muizenbestrijding. De inspectie is gratis en u krijgt vooraf een vaste prijs.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt een rat uit de wc voor?

Het is niet iets wat de meeste mensen ooit meemaken. Het gebeurt vooral wanneer er een defect in de riolering bij de woning is, bij werkzaamheden aan het riool of bij toiletten die lang niet zijn gebruikt. Zie of hoort u ratten rond de afvoer, dan is het verstandig dat te laten onderzoeken.

Kan een rat ook via de gootsteen of de douche naar binnen komen?

Dat is minder waarschijnlijk, omdat die afvoeren smaller zijn en vaak een rooster hebben, maar het is niet uitgesloten bij een losse of kapotte aansluiting. Een rioolklep in de hoofdafvoer beschermt alle aangesloten afvoeren tegelijk.

Wie betaalt de reparatie als het riool kapot is?

Dat hangt af van waar het defect zit. Het openbare riool valt meestal onder de gemeente, de huisaansluiting op uw eigen terrein doorgaans onder de eigenaar van de woning. Huurders melden het probleem bij de verhuurder.