Veel eigenaren van een hond of kat denken bij ratten vooral aan overlast in de schuur of de tuin. Toch zijn ratten gevaarlijk voor huisdieren op een manier die niet altijd direct zichtbaar is. Het gaat niet alleen om een beet bij een confrontatie, maar ook om ziekteverwekkers, parasieten en besmet voer. In dit artikel leest u welke risico's uw hond of kat loopt, waar u op kunt letten en hoe u uw dieren beschermt terwijl de overlast wordt aangepakt.

Waarom ratten gevaarlijk zijn voor huisdieren

Ratten leven in en rond riolen, afvalplekken en vochtige ruimtes. Ze dragen daardoor ziekteverwekkers en parasieten met zich mee, die ze verspreiden via urine, keutels en direct contact. Huisdieren komen daar op verschillende manieren mee in aanraking:

  • door te drinken uit plassen, sloten of bakken waar ratten bij komen;
  • door te snuffelen en te likken op plekken waar ratten lopen;
  • door ratten te vangen, te bijten of op te eten;
  • door te eten van voer dat ratten hebben aangevreten of bevuild.

Honden en katten gaan daar allebei anders mee om. Een hond snuffelt en drinkt overal, een kat jaagt en neemt de prooi soms mee naar binnen. De risico's verschillen daarom per dier.

Risico's voor honden

Leptospirose

De bekendste ziekte die met ratten in verband wordt gebracht, is leptospirose. De bacterie wordt uitgescheiden via de urine van besmette ratten en kan lang overleven in water en vochtige grond. Honden raken vooral besmet door te drinken uit of te zwemmen in stilstaand water, of door te likken aan besmette oppervlakken.

Leptospirose kan bij honden ernstig verlopen en onder meer lever en nieren aantasten. Er bestaat een vaccin tegen, dat vaak deel uitmaakt van de standaard vaccinaties. Bespreek met uw dierenarts of uw hond goed beschermd is, zeker als u in een gebied met veel water of rattenoverlast woont.

Beten en verwondingen

Een rat die in het nauw zit, verdedigt zich. Terriërs en andere jachtige honden die een rat te pakken krijgen, lopen de kans gebeten te worden. Zo'n beet kan ontsteken. Laat een bijtwond altijd controleren door een dierenarts.

Aangevreten voer

Ratten komen af op brokken en ander dierenvoer. Voer dat in een open zak in de schuur of de garage staat, kan worden bevuild met urine en keutels. Uw hond eet dat vervolgens gewoon op.

Risico's voor katten

De kat als jager

Een kat die een rat vangt, lijkt een handige bondgenoot. In de praktijk is een volwassen bruine rat voor veel katten een lastige tegenstander. Een rat verdedigt zich fel, en een beet of krab kan bij een kat een abces veroorzaken. Bovendien lost een kat een rattenprobleem niet op: hij vangt hooguit een los dier, terwijl de oorzaak blijft.

Parasieten en besmettingen

Katten die prooien eten, kunnen via die prooi wormen en andere parasieten binnenkrijgen. Ratten kunnen ook vlooien en teken meenemen, die vervolgens op uw kat of in huis terechtkomen. Een regelmatige ontworming en vlooienbehandeling, in overleg met de dierenarts, is voor jagende katten extra belangrijk.

Kleine huisdieren en vogels

Konijnen, cavia's, kippen en volièrevogels lopen een ander risico. Hun hok bevat voer dat ratten aantrekt, en ratten kunnen hokken binnendringen via kleine openingen of door te graven. Daarbij kunnen ze voer bevuilen, eieren of jonge dieren aanvallen en stress veroorzaken. Zet hokken daarom op een ondergrond die ratten niet kunnen ondergraven, gebruik stevig fijnmazig gaas en haal voer 's nachts weg.

Hoe beschermt u uw huisdieren?

Een aantal maatregelen verkleint de risico's aanzienlijk:

  1. Bewaar dierenvoer afgesloten. Gebruik een metalen of harde kunststof ton met deksel, ook voor brokken, zaad en hooi.
  2. Laat geen voer of water buiten staan voor de nacht. Ook een drinkbak voor de kat trekt ratten aan.
  3. Ververs het drinkwater dagelijks en laat uw hond niet drinken uit stilstaand water of plassen.
  4. Houd vaccinaties en ontwormingen bij in overleg met uw dierenarts.
  5. Ruim de tuin op: gevallen vogelvoer, afval en composthopen met etensresten zijn een magneet voor ratten.
  6. Let op signalen zoals holen, keutels en knaagsporen. Het artikel over ratten in huis herkennen helpt u daarbij.

Bestrijding en huisdieren: wat is veilig?

Wie huisdieren heeft, is terecht voorzichtig met bestrijdingsmiddelen. Rattengif is sinds 2023 verboden voor particulieren en mag alleen door gecertificeerde professionals worden gebruikt. Dat heeft een goede reden: gif kan ook huisdieren treffen, direct of doordat een hond of kat een vergiftigde rat eet.

Zet daarom zelf nooit gif in en gebruik ook geen lijmvallen. Een lijmval kan een nieuwsgierige kat of een kleine hond net zo goed vangen en veroorzaakt bij elk dier langdurig lijden.

Een professional werkt volgens IPM. Dat betekent dat eerst de oorzaak en de toegangsroutes worden aangepakt, en dat middelen alleen gericht worden ingezet waar dat echt nodig is. Bij een huishouden met dieren wordt daar rekening mee gehouden: middelen worden alleen toegepast op plekken en in afgesloten voorzieningen waar huisdieren niet bij kunnen, en waar mogelijk wordt gekozen voor een aanpak zonder gif.

Bij ratten- en muizenbestrijding bespreken we vooraf welke dieren er in en rond uw huis leven. Met wering en preventie sluiten we de toegangen af, zodat ratten niet meer bij uw woning, schuur of dierenverblijf kunnen komen. De inspectie is gratis en u krijgt vooraf een vaste prijs. Heeft u acute overlast, bijvoorbeeld een rat in een dierenverblijf, dan kunt u ook gebruikmaken van spoedbestrijding.

Veelgestelde vragen

Wat moet ik doen als mijn hond of kat een rat heeft gevangen?

Controleer uw dier op beten of krabwonden en neem bij twijfel contact op met uw dierenarts. Pak de rat niet met blote handen op, maar gebruik handschoenen of een zak, en was daarna uw handen goed. Vertel de dierenarts dat uw dier contact heeft gehad met een rat, zodat die gericht kan kijken.

Is mijn hond beschermd tegen leptospirose?

Veel honden worden als onderdeel van de standaard vaccinaties tegen leptospirose ingeënt, maar dat is niet vanzelfsprekend en de bescherming moet worden bijgehouden. Vraag uw dierenarts naar de vaccinatiestatus van uw hond, zeker als hij vaak bij water komt of als er ratten in de buurt zijn.

Houdt een kat ratten uit mijn tuin?

Een kat kan een losse rat afschrikken of vangen, maar houdt een rattenpopulatie niet onder controle. Volwassen ratten zijn voor een kat bovendien een risico vanwege beten en parasieten. Zolang er voedsel en schuilplekken zijn, blijven ratten komen. Het wegnemen van de oorzaak en goede wering werken structureel.