Ratten in de tuin zijn geen teken dat u iets verkeerd doet. Een bruine rat legt 's nachts flinke afstanden af op zoek naar eten en beschutting, en een tuin met een voederplek, een composthoop of een rommelige schuur biedt vaak allebei. Het goede nieuws: wie begrijpt waarom de dieren komen, kan de tuin gericht onaantrekkelijk maken. In dit artikel leest u hoe u de sporen herkent, wat u zelf kunt doen en wanneer het verstandig is om een professional in te schakelen.

Waarom ratten in de tuin terechtkomen

Een rat zoekt voedsel, water en een veilige plek om te nestelen. In een gemiddelde tuin zijn die drie vaak binnen een paar meter te vinden. De meest voorkomende aantrekkers zijn:

  • Vogelvoer. Zaad dat van een voederhuisje of voedersilo valt, is voor ratten een vaste maaltijd. Vetbollen en strooivoer op de grond werken hetzelfde.
  • Compost met etensresten. Een open composthoop met groente, brood of kookresten is warm, droog aan de binnenkant en vol eten.
  • Kippen, konijnen en ander kleinvee. Het voer in de ren en het strooisel in het hok trekken ratten sterk aan.
  • Afval. Kliko's met een kapotte deksel of vuilniszakken die buiten staan, bieden een makkelijke bron.
  • Beschutting. Houtstapels, dichte bodembedekkers, een vlonder met ruimte eronder en een volle schuur zijn geschikte schuilplekken.

Sporen van ratten in de tuin herkennen

Ratten zijn vooral 's nachts actief, dus u ziet eerder hun sporen dan de dieren zelf. Let op de volgende tekenen:

  1. Holen in de grond. Ronde openingen van enkele centimeters doorsnee, vaak onder struiken, langs een schutting, onder een tegelpad of naast de schuur. Een actief hol heeft een gladde, uitgesleten rand en soms losse aarde ervoor.
  2. Looppaden. Ratten nemen steeds dezelfde route, meestal langs een muur of rand. In gras of borders ontstaat dan een smal, platgetreden spoor.
  3. Keutels. Donker, langwerpig en ongeveer zo groot als een rozijn of iets groter. Meer daarover leest u in ons artikel over ratten in huis herkennen.
  4. Knaagsporen. Aan houten schuurdeuren, tuinslangen, kunststof kliko's en de randen van compostbakken.
  5. Aangevreten voer of fruit. Weggeknaagd zaad, aangevreten appels of lege eierschalen bij het kippenhok.

Ziet u overdag een rat in de tuin lopen, dan zijn er meestal meerdere dieren in de buurt.

Wat u zelf kunt doen tegen ratten in de tuin

De aanpak begint bij het weghalen van de redenen om te blijven. Zonder voedsel en schuilplek trekt een rat verder.

Voedsel wegnemen

  • Stop tijdelijk met het voeren van vogels, of gebruik een voedertafel met opvangbak en ruim gevallen zaad dagelijks op.
  • Doe geen etensresten, brood of gekookt voedsel op de composthoop. Gebruik bij voorkeur een gesloten compostvat met een fijnmazige bodem van metaalgaas.
  • Voer kippen en konijnen overdag en haal restjes voor de avond weg. Bewaar voerzakken in een metalen ton met deksel.
  • Controleer of de deksel van de kliko goed sluit en vervang een beschadigde bak.
  • Pluk rijp fruit op tijd en ruim afgevallen fruit op.

Schuilplekken opruimen

  • Stapel hout en stenen op een verhoging, los van de grond en niet tegen de schuur of gevel.
  • Snoei dichte struiken aan de onderkant op, zodat er geen donkere, beschutte ruimte ontstaat.
  • Ruim de schuur op en zet spullen op stellingen in plaats van op de vloer.
  • Controleer ruimtes onder vlonders, tuinhuisjes en speeltoestellen. Sluit die aan de zijkant af met stevig metaalgaas dat een stukje de grond in gaat.

Holen niet zomaar dichtgooien

Het is verleidelijk om een rattenhol dicht te trappen of vol te storten. Dat helpt meestal niet: ratten graven binnen korte tijd een nieuwe uitgang. Het dichtmaken van holen is wel nuttig als controle. Wordt een hol de volgende ochtend opnieuw opengegraven, dan weet u dat het in gebruik is.

Wat u beter niet doet

Rattengif is sinds 2023 niet meer toegestaan voor particulieren. Alleen gecertificeerde professionals mogen het nog toepassen, en dan pas als preventieve maatregelen onvoldoende blijken. Dat heeft een reden: gif in een tuin vormt een risico voor huisdieren, egels, roofvogels en uilen die een vergiftigd dier eten.

Ook lijmvallen raden wij af. Ze veroorzaken onnodig lijden en vangen regelmatig vogels en andere dieren. Ultrasone verjagers en geurmiddelen hebben in een open tuin nauwelijks effect.

Voorkomen dat ratten van de tuin naar binnen gaan

Een rat in de tuin wordt pas echt een probleem als hij een weg naar binnen vindt. Loop daarom ook de gevel na. Let op open stootvoegen, beschadigde ventilatieroosters van de kruipruimte, kieren onder de schuurdeur en openingen rond leidingdoorvoeren. Een rat heeft aan een opening van ongeveer twee centimeter genoeg.

Dicht zulke openingen met knaagvast materiaal zoals metalen roosters, staalgaas of mortel. Purschuim en kit zijn niet geschikt, want die knaagt een rat zonder moeite door. Op onze pagina over wering en preventie leest u hoe een professional dit aanpakt, ook op plekken die lastig bereikbaar zijn.

Wanneer schakelt u een professional in?

Soms is zelf opruimen niet genoeg. Neem contact op met een specialist als:

  • u na enkele weken nog steeds nieuwe holen, keutels of looppaden ziet;
  • u ratten overdag ziet, of meerdere dieren tegelijk;
  • er sporen zijn bij de gevel, in de schuur of onder de vloer;
  • de overlast vanuit een buurtuin of een gemeenschappelijke ruimte lijkt te komen.

Bij ratten- en muizenbestrijding werken we volgens het IPM-principe: eerst de oorzaak vaststellen en preventieve maatregelen nemen, daarna pas gericht bestrijden als dat nodig is. De inspectie is gratis en u ontvangt vooraf een vaste prijs, zodat u weet waar u aan toe bent. Wilt u eerst weten wat er aan de hand is, lees dan meer over onze inspectie en advies.

Veelgestelde vragen

Trekt een composthoop ratten aan?

Een open composthoop met etensresten trekt ratten aan, omdat hij warmte, beschutting en voedsel combineert. Composteer alleen tuinafval en rauwe groenteschillen, gebruik een gesloten vat met een bodem van metaalgaas en zet het niet direct tegen de schutting of schuur.

Moet ik ratten in de tuin melden bij de gemeente?

Veel gemeenten hebben een meldpunt voor ratten in de openbare ruimte, zoals in plantsoenen of het riool. Voor overlast op uw eigen perceel bent u als bewoner meestal zelf verantwoordelijk. Informeer bij uw gemeente wat zij in uw situatie doen, en schakel voor uw eigen tuin zo nodig een professional in.

Zijn ratten in de tuin gevaarlijk voor mijn huisdieren?

Ratten kunnen ziekten overdragen via urine en keutels, bijvoorbeeld via besmet water of voer. Laat voer- en drinkbakken van huisdieren daarom niet 's nachts buiten staan en was ze regelmatig. Vraag uw dierenarts naar vaccinaties en gebruik nooit zelf gif, omdat huisdieren daar ook aan kunnen komen.